{"id":9159,"date":"2021-02-24T11:00:37","date_gmt":"2021-02-24T10:00:37","guid":{"rendered":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/?p=9159"},"modified":"2021-02-24T07:59:49","modified_gmt":"2021-02-24T06:59:49","slug":"perque-loccitan-vint-responsas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/general\/perque-loccitan-vint-responsas\/","title":{"rendered":"Perqu\u00e9 l\u2019occitan? Vint responsas"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\"><a href=\"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-content\/uploads\/usu1295\/2021\/02\/Logo-Nodes-Occita\u0300-copia.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-9125 aligncenter\" src=\"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-content\/uploads\/usu1295\/2021\/02\/Logo-Nodes-Occita\u0300-copia.png\" alt=\"\" width=\"308\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-content\/uploads\/usu1295\/2021\/02\/Logo-Nodes-Occita\u0300-copia.png 308w, https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-content\/uploads\/usu1295\/2021\/02\/Logo-Nodes-Occita\u0300-copia-300x194.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 308px) 100vw, 308px\" \/><\/a>A l\u2019acabadura de <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Sus las dralhas de la vida<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, Lo\u00eds Combas, ali\u00e0s Cantalausa, avod\u00e8t un cap\u00edtol a la lenga, intitulat \u201cPerqu\u00e9 escriure en occitan?\u201d. Lo de Bedarius i explicava perqu\u00e9 avi\u00e1 decidit d\u2019escriure, desenant, en occitan, e fasi\u00e1 un esf\u00f2r\u00e7 d\u2019argumentacion. Ieu sentissi ara lo meteis besonh, e mai mon ponch de vista si\u00e1 pas lo de Cantalausa \u2013solide, l\u2019occitan es pas ma lenga mairala. Ieu ensajarai d\u2019argumentar perqu\u00e9 conven aprene, ensenhar e emplegar l\u2019occitan, mas o vau far amb una question mai generica: perqu\u00e9 l\u2019occitan?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>primi\u00e8r<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, pr\u2019amor qu\u2019es la lenga pr\u00f2pria de la Val d\u2019Aran, es lenga oficiala dins tot lo Principat de Catalonha al sud del Piren\u00e8us, e patrim\u00f2ni istoric e cultural de totes los catalans.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>segond<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> perque, a l\u2019origina, occitan e catalan fogu\u00e8ron la meteissa lenga, parlada dempu\u00e8i Tortosa a Bord\u00e8u, e de Baiona als Aups. Los auvaris de l\u2019ist\u00f2ria nos dessepar\u00e8ron, mas n\u00f2stras afinitats culturalas nos p\u00f2don aprochar tornamai.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>tresen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque l\u2019occitan fogu\u00e8t la segonda lenga culta d\u2019Eur\u00f2pa apr\u00e8p lo latin, fogu\u00e8t la lenga dels trobadors, e fogu\u00e8t tanplan lenga administrativa, pendent s\u00e8gles, dins territ\u00f2ris enf\u00f2ra Occit\u00e0nia, coma Navarra o Aragon;\u00a0 l\u2019occitan fogu\u00e8t quitament lenga de reis en Fran\u00e7a, fins a l\u2019illetrat en lenga d\u2019\u00f2c \u2013de fun\u00e8sta mem\u00f2ria\u2013 que se sonava Franc\u00e9s I\u00e8r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>quart<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque l\u2019amor, tal coma lo capim e lo vivim u\u00e8i \u2013la beutat de la passion, lo resp\u00e8cte per la femna, lo plaser, la libertat, la <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">j\u00f2i<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 nasqu\u00e8t en occitan. Las ra\u00efces de n\u00f2stras emocions amorosas son occitanas.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>cinquen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque l\u2019occitan ten una literatura millen\u00e0ria, jamai copada, de valor subreb\u00e8la, qu\u2019es aisidament accessibla per un lector catalan.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>seisen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque l\u2019occitan fa partida de la diversitat ling\u00fcistica pus enrasigada e immediata qu\u2019av\u00e8m, e es una p\u00e8\u00e7a importanta de l\u2019ecosist\u00e8ma cultural europ\u00e8u.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>seten<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque i a una solidaritat naturala entre lengas vesinas que \u2013coma lo catalan e l\u2019occitan\u2013 son en malparat d\u2019extincion.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>ochen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque l\u2019occitan es pas una lenga quina que si\u00e1, un c\u00f2di qu\u2019\u00f2m apren amb una t\u00f2ca utilit\u00e0ria, mas una lenga que suscita l\u2019identificacion: quand aprenem a parlar, legir e escriure en occitan \u2013e o fas\u00e8m\u2013, venem occitans.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>noven<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque la cultura occitana es pas territoriala, mas umana. Las fronti\u00e8ras de l\u2019occitanitat son pas sus la geografia, mas sus las gents. La cultura occitana viu dins las personas que i participan. U\u00e8i la situacion de la lenga e la cultura occitanas es tan critica que cada occitanof\u00f2n (cada occitanolegeire, cada occitanoescrivan) es una fronti\u00e8ra. E cal renfortir las fronti\u00e8ras.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>desen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque, coma escrigu\u00e8t Lo\u00eds Combas, l\u2019occitan es una lenga-miracle. \u201cP\u00f2di escriure en mai d\u2019una lenga, naturalament \u2013ditz Cantalausa\u2013. Mas assajatz, per exemple de revirar los evang\u00e8lis, o un roman, o una poesia&#8230; e l\u2019enc\u00f2p en franc\u00e9s e en occitan. Aquelas doas reviradas, met\u00e8tz-las cap e tufa e comparatz-las. Aqu\u00ed ont lo franc\u00e9s abstrach revira mai que mai l\u2019id\u00e8a \u2013e mai la revire f\u00f2rt plan\u2013 la lenga d\u2019\u00f2c revira l\u2019id\u00e8a e mai l\u2019image; aqu\u00ed ont lo franc\u00e9s, del vocabulari pus paure de mitat, s\u2019espand\u00eds en parafrasas aflaquidas o pas, la lenga d\u2019\u00f2c beleja en liuces que vos esbleugisson\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>onzen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, pr\u2019amor que la minorizacion de las lengas es una vergonha de l\u2019umanitat e un frac\u00e0s civilizat\u00f2ri, e perque, quand una lenga s\u2019aval\u00eds, la p\u00e8rda\u00a0 \u2013de mem\u00f2ria, de cultura, d\u2019identitat, de santat, de dignitat\u2013 es irreparabla.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>dotzen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque la p\u00e8rda de diversitat ling\u00fcistica es una forma de desertizacion culturala; l\u2019omogeneitat \u2013la devastacion de las lengas\u2013 es una t\u00f2ca dels totalitarismes: Mussolini o fagu\u00e8t en It\u00e0lia; \u00bfpermetrem qu\u2019o fagan tanben amb l\u2019occitan e lo catalan?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>tretzen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque, quand una lenga mor\u00eds, totes los \u00e8ssers umans nos moriss\u00e8m un pauc amb ela.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>catorzen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque acceptar, sens critica e sens i reagir, las consequ\u00e9ncias de l\u2019imperialisme cultural, es participar d\u2019aqueste imperialisme, e ne venir complice.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>quinzen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque l\u2019occitan a pas cap de foncion. E u\u00e8i, dins un temps ont la coneissen\u00e7a e la cultura son mercantilizadas, i a pas res pus necite que \u00e7\u00f2 qu\u2019es inutil.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>setzen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque, contra \u00e7\u00f2 qu\u2019\u00f2m ditz l\u00e8umens, e m\u2019endevenent amb Guilh\u00e8m d\u2019Aurenja, \u201cl\u2019esper fa pas besonh per entreprene, ni mai lo capitar per contunhar\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>d\u00e8tz e seten<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque las entrepresas destinadas a l\u2019insucc\u00e8s son conflas de valors essencialas, e p\u00f2don balhar de fruches tan meravilhoses coma inesperats.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>d\u00e8tz e ochen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque una lenga es mai qu\u2019una catedrala \u2013Joan Bodon o disi\u00e1 aital. E se los franceses se son afalenats a reconstruire N\u00f2stra-Dama de Par\u00eds, pu\u00e8i de l\u2019incendi, \u00bfnos afalenarem pas nosautres a refar n\u00f2stras lengas?\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>d\u00e8tz e noven<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque, se l\u2019ecologisme, qu\u2019avi\u00e1 estat marginal, es vengut una id\u00e8a acceptada per gaireben tot\u00f2m, tanben l\u2019ecoling\u00fcisme a de possibilitats d\u2019\u00e8sser acceptat dins l\u2019avenir \u2013e mentretant nos cal resistir.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u2019en <\/span><b>vinten<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, perque perque l\u2019occitan es b\u00e8l, l\u2019aimam e nos plai, e nos fa uroses.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Joan Calsapeu Cabot<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A l\u2019acabadura de Sus las dralhas de la vida, Lo\u00eds Combas, ali\u00e0s Cantalausa, avod\u00e8t un cap\u00edtol a la lenga, intitulat \u201cPerqu\u00e9 escriure en occitan?\u201d. Lo de Bedarius i explicava perqu\u00e9 avi\u00e1 decidit d\u2019escriure, desenant, en occitan, e fasi\u00e1 un esf\u00f2r\u00e7 d\u2019argumentacion. Ieu sentissi ara lo meteis besonh, e mai mon ponch de vista si\u00e1 pas lo de Cantalausa \u2013solide, l\u2019occitan es pas ma lenga mairala. Ieu ensajarai d\u2019argumentar perqu\u00e9 conven aprene, ensenhar e emplegar l\u2019occitan, mas o vau far amb una question mai generica: perqu\u00e9 l\u2019occitan?&hellip;  <a href=\"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/general\/perque-loccitan-vint-responsas\/\" title=\"Read Perqu\u00e9 l\u2019occitan? Vint responsas\">Llegeix m\u00e9s\u00bb<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":38,"featured_media":8248,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[1,329,338],"tags":[339,343,342,344,341,340,346,331,345],"class_list":["post-9159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-general","category-occitania-e-loccitan","category-portisson","tag-aranes","tag-cultura","tag-diversitat-linguistica","tag-identitat","tag-llengua-minoritaria","tag-llengua-occitana","tag-llengua-propia","tag-occita","tag-valors"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/users\/38"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9159"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9164,"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9159\/revisions\/9164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projectes.xtec.cat\/occita\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}